Antik Yunanlı maimakteron demiş. Arapça, bölen anlamında kâsim ile (hatta taksim ile) akraba, kısım gibi... Bugünlerde başlayıp hıdrelleze dek süren döneme halk kasım günleri diyor. Daha eskilerin dilinde teşrinisani. On birinci ay. Yan yana duran iki âşık, iki adet bir... Batılılar november der; Latince novem, dokuz. Çünkü Roma takviminde dokuzuncu aydır. Peki General Kasım’ı tanır mısın, Rus savaş tarihinin piri; Napolyon’dan Hitler’e nice çılgını bozguna uğratan mevsim: Moskova kışı yani... General derler bu meşhur soğuk, şehri daima düşmandan korur. Üstat Curzio Malaparte, Kaputt’unda anlatır; Naziler, Moskova’ya yaklaşırken öyle bastırır ki general, soğuktan dişleri takırdayıp düşen, kulağı, burnu kopan... Sahi, edebiyat adına her şeyi sana ucuza okutuyorlar aylak okur, Kaputt’u okumadan ölme!

Kasım, Aslı’nın doğduğu aydır bir kere. Küçük neşesi mandalinanın, ayvanın gözyaşı, gülüşü narın. Deniz buz lacivert. Tevfik Fikret’in şiirinden yağmur vurmada cama, “muttarit, muhteriz darbeler”. Paltosuna sarılıp, Tarkovski’nin bir filminde ya da içli bir şarkıda uyuyabilir insan. Başını bir omza yaslayıp ağlamak, bir kitabın arasına çiçek bırakmak da mümkün.
Birine sarılmalı artık bu karanlık sabahlarda, akşamlar hep kimsesiz. Kasım, uykulu gözleriyle okula giden balkabağı çocuklar. Sonu, bembeyaz kara kış bu hoyrat arkadaşın. Vakittir, tümden kısalır günler. Güvercinin, köpeğin ürperdiği mevsim. Turşular açılır, reçeller yakut, zümrüt, akik ışır dolaplarda; portakal kabuğunun kokusu sonra. Sobalı evler, çok eski bir hayat bilgisi kitabında karşılaştığım huzuru hatırlatır. İlkokul resimlerinde dökülmüş yapraklar düşler insan. Peki, kar var mı, kar! Zor ama yağmurun en sinsi olanı bu dem yağar. Kitaplarda ışıyan hayatın vakti kasım, büyük romanlar. Romanlar dert ortağı, düş ortağı, suç ortağı. Nihayet kasımda aşk başkadır diyenler. Aşk sadece kasımda değil, her zaman başka, başka olduğu için aşk zaten.
Şubatta ölen Tezer Özlü’ye göre ölme ayı kasım. Sanki her şey bitecek, bir daha hiç başlamaz diye düşünürken araya giren umut var, güneşli güzel günler: Pastırma yazı. Hem ne kalmıştır üstelik; aralık, ocak, şubat sadece; sabret, bahar yakın. Hayat döngüdür... Dönüp yerine gelecek yine kızaran güneşin kayısı rengi. Leylekler gitti; gamlanma, dönecekler. Çocuklar büyüyecek. Kadınlar güzelleştikçe güzel, erkekler her zamankinden güleç...
Bir de yaz günlerinin genç pencere süslerine yol verip yetişen yumuşacık çiçek, bir şiirimin de adı: Kasımpatıdır kasım. Krizantem de derler: Yunanca chrys (altın) ve anthemon (çiçek) birleşiyor. Jane Birkin’in acı dolu, o kemanlı darbukalı şarkısında (Et Quand Bien Même), Lautréamont’un yanına ilişen... Kapağı güzden sarı, Kasımpatları diye nefis bir öykü kitabı, Steinbeck; trajik bir evlilik hikâyesi anlatır; aynı kitapta Sabah Kahvaltısı adlı hikâye: Çeviren de Memet Fuat’tır...

Kasım, adım adım iner gibi denize merdivenden, diyor Korkmazgil, bekler gibi kalkışını bir doğu treninin. Konuşurken heyecanlanan insanlar kasım, ağlamadan önce boğulacak gibi olanlar. İlkin sararıp dökülmeden önce kızaran yapraklar, sonra ayrılık, ölüm, el sallamak gidenin ardından, öyle acı. Battaniye, tarçınlı-leblebli boza, limonatanın terk ettiği kasabalarda salebin krallığı sonra... Uzun iç çekişler kasım. Nerede gülen biri görse bazen canı yanar insanın. Sonra Gazi’nin öldüğü ay, sonra kitap fuarı, Ekim Devrimi sonra ve Öğretmenler Günü’nde küçücük, sevinçli parmaklar. Derken arka bahçenin boşluğuna sabah yansıyan buzdan ışık, derken iyice soğuk, soğuklar, kaybolmuş postacılarda yorgun mektuplar ve kış papatyası, yasım...
Eh bu da böyle oldu işte, ne haber kasım!!


